Άγιος Σπυρίδων: Φρουρός Άρτης και Κερκύρας (Β΄ Μέρος)
του Νικολάου Π. Ευσταθίου
Επίσης το γεγονός της παραμονής των δύο λειψάνων στην Άρτα είναι απ’ το βιβλίο του πρωτοπρεσβυτέρου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας π. Ιωάννη Σκιαδόπουλου: «Άγιος Σπυρίδων- Η ιστορία του Ιερού Ναού και του πανίερου Λειψάνου», στη σελίδα 4, καταλήγει μετά από πολλές αιτιάσεις και ιστορικές αναφορές ότι: «Εμείς δεχόμαστε ανεπιφύλαχτα την εκδοχή ότι ο Καλοχαιρέτης οδήγησε το πλοιάριο με το πολύτιμο φορτίο στις εκβολές του ποταμού Πηνειού, φόρτωσε τα λείψανα σε κάποιο ζώο, τοποθετώντας τα μέσα σε σακκιά με άχυρα, όπως το θέλει και η παράδοση, για να ξεγελάσει τους Τούρκους κατακτητές, και από εκεί έφθασε στην Άρτα με τελικό προορισμό την Κέρκυρα»
Το σκήνωμα στον Ναό του Αγίου Γεωργίου νύν Αγίας Θεοδώρας πολιούχου Άρτης
Όταν έφθασε ο Ιερεύς Γεώργιος Καλοχαιρέτης στην Άρτα εναπόθεσε τα λείψανα του Αγίου Σπυρίδωνα και της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστης στο ναό του Αγίου Γεωργίου νυν δε Αγίας Θεοδώρας πολιούχου Άρτης. Το μέν σκήνωμα του Αγίου εις το δεξιόν μέρος το δε της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστης εις το αριστερόν μέρος. Από εκεί μεταφέρθηκαν στην Μονή του Αγίου Δημητρίου έξωθεν των τειχών της πόλεως την επονομαζόμενη των Κατσουραίων.
Μαρτυρία π. Σταύρου Παπαχρήστου
Ο π. Σταύρος Παπαχρήστου υπήρξε εφημέριος του Μητροπολιτικού Ιερού Ναού της πόλεως Άρτης Αγίου Δημητρίου από το 1919 έως το 1956. Διετέλεσε και Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος της Ιεράς Μητροπόλεως για πολλά χρόνια. Στα χειρόγραφά του, που μας σώζονται και είναι δυστυχώς αδημοσίευτα αναφέρει τα εξής για τον Άγιο Σπυρίδωνα στη σελίδα 58 και εξής:
Το χωρίον Πλησσιοί. Άγιος Δημήτριος Κατσούρης: Εις διάστημα εξ Άρτης μιάς ώρας υπάρχει χωρίον ονομαζόμενον Πλησσιοί της Μητροπόλεως Νικοπόλεως και Πρεβέζης, το χωρίον τούτο κατοικίται εκ γνησίων Οικογενειών Πλησσιωτών από 11 μέχρις 18 οικογενείας δεν αυξάνουν οι οικογένειαι αύται. Παραχειμάζουν εν τω χωρίω αυτώ και ολίγοι οικογένειαι εκ Μελισσουργών οι οποίοι έχων ζώα και καλλιεργούν αγρούς. Εις το χωρίον αυτό υπάρχει αρχαία Εκκλησία μετά τρούλλου αρχαιοτέρα και της Παρηγορητρίας επ’ ονόματι του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου Κατσούρη (πρόκειται για την Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Αγίου Δημητρίου του Κατσούρη ή των Κατσουραίων).
Ο Ναός ούτος ήτον το πρώτον Μονή (Δοκίμιον Σεραφείμ Σελ. 40). Η παράδοσις λέγει ότι ήλθεν εκ Κωνσταντινουπόλεως ο ιερεύς Γεώργιος Χαιρέτης ή Καλοχαιρέτης μετά της Πρεσβυτέρας του και των δύο αγίων Λειψάνων του Αγίου Σπυρίδωνος και Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστης μετέβη εις το χωρίον Πλησσιούς κι εντός της Εκκλησίας ετοποθέτησε τα Άγια Λείψανα δεξιά της Εκκλησίας, ο ιερεύς είχεν και ζώα όπου έφερνον τα δύο άγια Λείψανα όταν οι άνθρωποι εζήτουν πληροφορίας από τον ιερέαν τη έχει τα ζώα ούτος τους έλεγεν ότι έχει τας αποσκευάς του και χόρτον διά τα ζώα.
Την εποχήν εκείνην ολόκληρος η Ήπειρος είχεν καταληφθή από Τουρκικού και Αλβανικού στρατού, εις το χωρίον αυτό είτον στρατός Αλβανικός. Οι κάτοικοι του χωρίου Πλησσιών συνενοηθέντες μετά των Αλβανών απεφάσισαν να κλέψουν τα άγια Λείψανα και να τα πωλήσουν (Διά αυτόν τον λόγον το χωρίον αυτό δεν αυξάνονται οι Οικογένειαι είναι οργή του Θεού).
Ο Άγιος Σπυρίδων παρουσιάσθη κατ΄οναρ εις τον ιερέαν Γεώργιον Χαιρέτην να σπεύση το ταχύτερον να παραλάβη τα άγια Λείψανα και φείγη διότι πρόκειται να τα κλέψουν, τότε ο ιερεύς είπεν εις τον Άγιον Σπυρίδωνα που να υπάγω;
Ο Άγιος είπεν όπου πηγένουν τα ζώα συ να τα ακολουθείς. Ο ιερεύς εξήπνισεν και παράλαβεν τα δύο άγια Λείψανα τα ετοποθέτησε έξωθεν της Εκκλησίας εκεί είναι δύο μεγάλοι λίθοι και άνωθεν αυτών είτον Πέτρα η οποία τόρα είναι κατεστραμμένη εις τιμάχια (οι χριστιανοί τόρα πηγένουν χάριν ευλαβείας, ή ένεκα ασθενείας και ζητούν παρά του αγίου Σπυρίδωνος την θεραπείαν των, και την λαμβάνουν διά της πίστεως).
Ο ιερεύς εφόρτωσε τας αποσκευάς του και τα δύο άγια Λείψανα εις τα ζώα, ήρχισαν τα ζώα να περιπάτουν και σύμφωνα με την παραγγελίαν του αγίου, ο ιερεύς παρεκολούθη τα ζώα και έφθασαν εις Σαλαώρα (επίνοιον της Άρτης).
Κατά θείαν οικονομίαν εις την Σαλαώρα επερίμενε πλοίον εις το οποίον εισήλθεν ο ιερεύς μετά των δύο αγίων Λειψάνων και της οικογενείας του. Το πλοίον επήγε εις την Κέρκυρα, ο ιερεύς εδώρησε εις τον Μητροπολιτικόν Ναόν το Αγ. Λείψανον της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστης, το δε έτερον Άγιον Λείψανον του Αγ. Σπυρίδωνος το εβάσταξε ο ίδιος όφελος του.
Ο ιερεύς Γεώργιος Καλοχαιρέτης έχων αδελφόν τον Λουκάν Χαιρέτην και έτερον τον Φίλιππον Εφημέριον της πόλεως Άρτης, ούτος είχεν θυγατέρα ονόματι Ασημίναν την οποίαν επάνδρευσεν μετά τον εκ Κερκύρας Σταμάτιον Βούλγαρην και ως προικίον έδωσε το άγιον Λείψανον του Αγ. Σπυρίδωνος ο θείος της Ασυμίνας Λουκάς Καλοχαιρέτης.»
Στην Πόλη της Άρτης υπάρχει πλησίον του περικαλλούς Μητροπολιτικού Ναού του Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου, Ναός, αφιερωμένος πρότερων εις τον Άγιο Νικόλαον τον εν Βουνέννοις νύν δε εις τον Άγιον Σπυρίδωνα ένθα υπάρχει και η θαυματουργός εικών του σκηνώματος του Αγίου.
Από την Άρτα στην Κέρκυρα
Στην Κέρκυρα αρχικώς τα λείψανα τοποθετήθηκαν στο ναό του Αγίου Αθανασίου. Τα παιδιά του Γεωργίου Καλοχαιρέτη Μάρκος, Λουκάς και Φίλιππος κληρονόμησαν τα λείψανα. Ο Μάρκος δώρισε το μερίδιό του, δηλ. το λείψανο της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστας, το 1483 στη κερκυραϊκή κοινότητα.
Το λείψανο του Αγίου Σπυρίδωνος έλαβαν ο Λουκάς και ο Φίλιππος. Επιθυμία των δύο κληρονόμων ήταν να το μεταφέρουν από την Κέρκυρα, αλλά οι επίμονες αντιδράσεις των Κερκυραίων ανέκοψαν τα σχέδιά τους.
Τούτοι μεταβίβασαν τα δικαιώματά τους στην θυγατέρα του Φιλίππου Ασημίνα. Αυτή, όταν το 1520 παντρεύτηκε τον Σταματέλλο Βούλγαρη, πρόσφερε σ’ αυτόν ως προίκα το ιερό λείψανο. Έκτοτε έως το 1925 ανήκε στην κυριότητα της οικογένειας Βούλγαρη.
Το λείψανο μεταφέρθηκε για λίγο χρονικό διάστημα στον καθεδρικό ναό του Ταξιάρχου Μιχαήλ στο Καμπιέλο. Το έτος 1528 ο Σταματέλλος Βούλγαρης έκτισε ναό του Αγίου στο Προάστιο του Αγίου Ρόκου και το λείψανο μεταφέρθηκε εκεί. Κατά την πρώτη πολιορκία της Κέρκυρας από τους Τούρκους το 1537 μεταφέρθηκε προσωρινά στο ναό των Αγίων Αναργύρων στο Παλαιό Φρούριο.
Μετά την πολιορκία επανήλθε στο ναό του. Το έτος 1577 λόγω οχυρωματικών έργων αποφασίστηκε η κατεδάφιση του ναού.
Τότε το λείψανο του Αγίου Σπυρίδωνος μεταφέρθηκε προσωρινά στο ναό του Αγίου Νικολάου των Ξένων στη Γαρίτσα.
Το 1589 πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του σημερινού ναού, ο οποίος ολοκληρώθηκε πιθανώς το 1594. Από τότε το λείψανο μεταφέρθηκε εκεί και παραμένει μέχρι σήμερα.
