Ο Πρόεδρος των Μυρέων ( Α΄ μέρος )
του Νικολάου Π. Ευσταθίου
Βιογραφία
Ο ΜΕΓΑΛΟΣ και άξιος θαυμασμού Άγιος Νικόλαος είχε ιδιαίτερη πατρίδα τα Πάταρα της Λυκίας, που ήταν παλαιότερα από τις επιφανείς πόλεις. Οι γονείς του ήταν ευσεβείς και είχαν περιουσία να ζούν με άνεση, χωρίς όμως περιττές δαπάνες. Υπήρξαν για το παιδί τους υπόδειγμα γονέων που δεν ενδιαφέρονταν για δόξες και πλούτη. Επειδή κατά την βρεφική του ηλικία ο Νικόλαος έπρεπε να θηλάζει, έδειξε ο Θεός με θείο σημείο τι άνθρωπος θα γινόταν στο μέλλον. Συγκεκριμένα όλη την εβδομάδα (εκτός Τετάρτης και Παρασκευής) θήλαζε όπως και τα άλλα βρέφη, την Τετάρτη και Παρασκευή θήλαζε μια φορά μετά την δύση του ηλίου. Έτσι υποδήλωνε από την αρχή της ζωής του ότι είχε οικειότητα με την εγκράτεια. Κατ’ αυτόν τον τρόπο προέκοπτε στην αρετή. Όταν έφτασε στην κατάλληλη ηλικία, τον παρέδωσαν οι γονείς του στον δάσκαλο των γραμμάτων. Και επειδή είχε μελετήσει πολύ καλά και την Αγία Γραφή και τις δογματικές αλήθειες περί Θεού, το ήθος του σταθερό και πρεσβυτικό, τον αξίωσαν να ψηφιστεί πρεσβύτερος.
Ο Επίσκοπος των Μύρων και θείος του, αφού έβλεπε το ύψος της αρετής του, του ανέθεσε τη διοίκηση του Ναού της Αγίας Σιών (Τριάδος) τον οποίο μετέβαλε σε Μοναστήρι. Μετά το θάνατο των γονέων του μοίρασε ολόκληρη την περιουσία του στους φτωχούς, ώστε πλέον ανεπηρέαστος από προσωπικές βιοτικές μέριμνες να αφοσιωθεί στο πολυποίκιλο ποιμαντικό του έργο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τις βοήθειας του Αγίου στους φτωχούς είναι η ευεργεσία του προς έναν άνθρωπο που υπέστη οικονομική καταστροφή και κατάντησε άδοξος από ένδοξος και φτωχός από πλούσιος. Στην απελπισία του, επάνω πήρε την απόφαση να εκδίδει τις τρείς πανέμορφες κόρες του προς ακολασία σε αυτούς που το επιθυμούν, ώστε να βγάζει τα προς το ζην. Το γεγονός αυτό έφτασε στα αυτιά του Νικολάου, ο οποίος δεν σκέφτηκε καθόλου να προσέλθει στον άνθρωπο εκείνο και να συζητήσει το θέμα. Πήρε, λοιπόν, κομπόδεμα με χρυσό, πήγε τα μεσάνυχτα και το έριξε από ένα παραθυράκι μέσα και γύρισε σπίτι του, σαν να ντρεπόταν μην τον ιδούν ότι έκανε αυτή την αγαθοεργία.
Άγιος των Θαλασσών
Κάποτε θεώρησε εύλογο να πάει στους Αγίους Τόπους, όπου έζησε ο Κύριος. Το αιγυπτιακό πλοίο κατευθυνόταν στον προορισμό του, ο Άγιος προανήγγειλε τρικυμία και πολύ άγριους και ορμητικούς ανέμους. Γιατί, είπε, ότι είδε στον ύπνο του ότι ο διάβολος ανέβηκε στο πλοίο, έκοψε με μαχαίρι τα καλώδια του ιστού και των πηδαλίων, έδεσε γύρω γύρω το πλοίο, το στριφογύρισε και προσπαθούσε να το βυθίσει. Αμέσως η φουρτούνα άρχισε. Ο Άγιος αμέσως προσευχήθηκε και η τρικυμία σταμάτησε και έφτασαν αβλαβείς στα Πανάγια Προσκυνήματα.
Η χειροτονία του Αγίου
Γυρνώντας από τα Ιεροσόλυμα ο Άγιος μαθαίνει την κοίμηση του Θείου του Επισκόπου Μύρων Νικολάου. Ο Μητροπολιτικός θρόνος έμεινε κενός. Τότε κατέλαβε θεία επιθυμία τους Επισκόπους της Μητροπόλεως Μύρων εκλέξουν αρχιερέα πρόσωπο άξιο. Αφού συνάχτηκαν όλοι, κάποιος από αυτούς διατύπωσε τη γνώμη να εμπιστευθούν στην προσευχή το θέμα της εκλογής. Ενώ προσευχόταν ο επίσκοπος αυτός άκουσε φωνή να του λέει ¨Όποιος θα έμπαινε πρώτος στο ναό, αυτός είναι που κινείται με τον φωτισμό του δικού μου πνεύματος. Νικόλαος ονομάζεται. Υποκινούμενος από το Άγιο Πνεύμα πήγε στην Εκκλησία. Μόλις έφτασε στην εκκλησία συναντήθηκε μ’ αυτόν που άκουσε την φωνή. Τότε ο επίσκοπος το ρώτησε << πως ονομάζεσαι?» και εκείνος απαντά Νικόλαος αμαρτωλός δούλος της αγιότητας σου» Τότε τον οδήγησε στους υπόλοιπους επισκόπους και άρχισε η χειροτονία του. Έτσι γίνεται προκαθήμενος της Ιεράς Μητροπόλεως Μύρων και ανεβαίνοντας στον αρχιερατικό θρόνο, ανέλαβε την διοίκηση, ορθοτομούσε τον λόγο της αληθείας, και πίστευε και δίδασκε ορθώς τα δόγματα της Πίστεως μας. Γι’ αυτό τον λόγο συνελήφθη από εκείνους είχαν ανώτερη πολιτική εξουσία στην πόλη και αφού υποβλήθηκε σε στρεβλώσεις και άλλα βασανιστήρια, φυλακίστηκε μαζί με άλλους χριστιανούς. Μετά το διάταγμα του Αγίου Αυτοκράτορος Κωνσταντίνου του Μεγάλου αποφυλακίζεται και συνεχίζει το θείο έργο του.
Ο Άγιος και η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος
Επί του Αγίου Αυτοκράτορος Κωνσταντίνου του Μεγάλου συνεκλήθη στην Νίκαια η Α΄ Οικουμενική σύνοδος, για να αντιμετωπίσει τη βλάσφημη αίρεση του Αρείου. Στην ιερή αυτή Σύνοδο έλαβε μέρος και ο θαυματουργός αυτός αρχιερέας. Εκεί έγινε πραγματικά στόμα πυρίπνοο κατά του Αρείου. Συγκεκριμένα, απέδειξε ότι η διδασκαλεία του Αρείου ήταν φλυαρία, που δεν είχε σχέση με τη αλήθεια, και αδέξια σπέρματα του διαβόλου, τα οποία ο Άγιος διέλυσε εύκολα σαν νήματα αράχνης και παρέδωσε σε όλους τον ακρινή κανόνα της ορθής πίστεως.
Το χαστούκι στον Άρειο
Κατά την διάρκεια της Συνόδου και αφού η συζήτηση εξελισσόταν, ο Άρειος συνέχιζε να διαλαλεί ότι ο Χριστός δεν είναι Θεός αλλά τέλειο κτίσμα του Θεού. Τότε ο Άγιος μη μπορώντας να αντέξει τα βλάσφημα λόγια του Αρείου σηκώθηκε και του έδωσε ένα δυνατό χαστούκι που τον έριξε κάτω στο έδαφος. Ο Άρειος τότε με περισσή ψυχραιμία σηκώνεται και διαμαρτύρεται στον Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο, ότι η συμπεριφορά αυτή είναι προσβλητική γι’ αυτόν και για την σύνοδο. Ο Μέγας Κωνσταντίνος απευθυνόμενος στους αρχιερείς είπε ότι ο νόμος προβλέπει ότι κόβεται το χέρι όποιου χτύπησε κάποιον μπροστά στο βασιλιά. Στην πρόκληση αυτή οι αρχιερείς παραδέχθηκαν το λάθος της συμπεριφοράς αλλά παρακάλεσαν το βασιλιά, για να μην διαταραχθεί η σπουδαία Σύνοδος που διεξαγόταν την ώρα εκείνη, να φυλακίσει τον Άγιο αφήνοντας την τιμωρία του για το πέρας των εργασιών της Συνόδου. Πράγματι ο Άγιος φυλακίζεται, αλλά και πάλι θαυμαστό γεγονός λαμβάνει χώρα στη φυλακή. Το βράδυ παρουσιάζεται σε όραμα ο Χριστός και η Θεοτόκος ρωτώντας τον Άγιο το λόγο για τον όποιο αυτός βρισκόταν στη φυλακή. Όταν ο Άγιος αποκρίθηκε ότι φυλακίστηκε για τη δική τους αγάπη ο Χριστός του έδωσε το Άγιο Ευαγγέλιο ενώ η Θεοτόκος το αρχιερατικό ωμοφόριο. Την επόμενη μέρα γνωστοί του Αγίου, που τον επισκέφθηκαν, για να του προσφέρουν λίγο άρτο, βρίσκουν τον Άγιο απαλλαγμένο από τα δεσμά να φορά το ωμοφόριο και να διαβάζει από το Ευαγγέλιο. Όταν ο βασιλιάς πληροφορήθηκε τα γεγονότα που διαδραματίσθηκαν στη φυλακή ελευθέρωσε τον Άγιο και μαζί με τους άλλους αρχιερείς ζήτησε συγνώμη από τον Άγιο για τη συμπεριφορά που επέδειξαν απέναντι του.
Η Κοίμηση του Αγίου
Ο Άγιος έφτασε σε βαθύτατο γήρας. Προσβλήθηκε τότε από σύντομη ασθένεια, κατά τη διάρκεια της οποίας εξέφρασε τις ευχαριστίες του στον Θεό. Έτσι, λοιπόν, ο Άγιος άφησε την φθαρτή ζωή και μετέβη στην αιώνια εκείνη και μακαρία ζωή. Το τίμιο σώμα του μεταφέρθηκε με τα όσια χέρια των επισκόπων και, με πομπή τοποθετήθηκε σε μαρμάρινη σαρκοφάγο στον Μητροπολιτικό ναό των Μύρων. Στον τάφο του συνέρρεαν προσκυνητές από παντού και έπαιρναν χάρη και το μύρο που ανέβλυζε.
Από τα Μύρα στο Μπάρι της Ιταλίας
Στα 1071 αναμετρώνται με τον βυζαντινό στρατό που θα υποστεί ταπεινωτική ήττα στο Μάντζικερτ της σημερινής Αρμενίας οι Σελτζούκοι Τούρκοι και ο αυτοκράτορας των Ρωμαίων Ρωμανός Δ΄ ο Διογένης προδομένος από τους Νορμανδούς μισθοφόρους του που συμμάχησαν με τους βυζαντινούς ευγενείς, επιδιώκοντας την πτώση του, θα πιαστεί αιχμάλωτος του Σουλτάνου των Σελτζούκων Αλπ Αρσλάν. Μεταξύ των κτήσεων των Σελτζούκων στην Μικρά Ασία και η μικρή πόλη των Μύρων της Λυκίας (σημερινό όνομα Demre της επαρχίας της Αττάλειας) στο νοτιοδυτικό άκρο της μικρασιατικής χερσονήσου, με το μυροβολούντα σκήνωμα του Αγίου Νικολάου επίσκοπου Λυκίας και πρωταγωνιστή της Α’ Οικουμενικής Συνόδου της Νικαίας της Βιθυνίας, το οποίο φυλάσσεται για πάνω από επτά αιώνες στη βασιλική που έχει ανεγερθεί προς τιμή του, στην ομώνυμη Μονή. κάτω από τη σύγχυση που επικρατεί λόγω των εξελίξεων στη ευρύτερη περιοχή της Μ.Ασίας, μια μεγάλη ομάδα εμπόρων και ναυτικών από το Μπάρι, που ταξιδεύουν εκεί για προμήθεια σίτου αποσπούν από τους Ορθοδόξους μοναχούς με τη συναίνεσή τους το σκήνωμα του Αγίου για να το διαφυλάξουν, κατ’ άλλη εκδοχή, το κλέβουν ή ίσως πρόκειται για σκηνοθετημένη κλοπή για την αποφυγή πανικού, λόγω του τουρκικού κινδύνου που ελλόχευε. Τα κίνητρα φαίνονται θρησκευτικά, μα σίγουρα ήταν και πολιτικά αλλά και οικονομικά. Κατά την παράδοση, τρία ήταν τα πλοία που αναχώρησαν με το άγιο λείψανο από τα Μύρα την 1η Απριλίου 1087 και έφθασαν στο Μπάρι την 20η Μάιου με ενδιάμεσους σταθμούς ανεφοδιασμού. Το ιστορικό αυτό γεγονός, κληροδοτήθηκε από τους κατοίκους των περιοχών απ’ όπου περνούσε το σκήνωμα του Αγίου, στους απογόνους τους, ώστε αυτή η ευλογημένη πάροδος (διέλευση) να εορτάζεται πανηγυρικά εις το εξής ανάλογα με τις ημερομηνίες προσέγγισης ή διέλευσης. Στη Ζάκυνθο, την Κεφαλονιά, τη Λευκάδα, την Άρτα, τα Ιωάννινα, την Ηλεία και Αχαΐα, εορτάζεται στις 10 Μαΐου. Στη Λευκάδα δεν είναι εξακριβωμένο αν το σκήνωμα του Αγίου προσέγγισε λόγω καιρικών συνθηκών και σε ποιό σημείο, ή εορτάζεται η διέλευση του από τη θάλασσα. Λίγο αργότερα, αφού το σκήνωμα διαφυλάχθηκε προσωρινά σε άλλο ναό, ο Νορμανδός Δούκας Ρογήρος έκτισε για να το στεγάσει μια μεγαλόπρεπη Βασιλική στο όνομα του Αγίου(San Nikola)και την 1η Οκτωβρίου του 1089 ο Πάπας Ουρβανός Β΄(ο Πάπας που κήρυξε τις Σταυροφορίες) το απέθεσε εκεί πανηγυρικά σε μια κρύπτη της, κάτω από την μαρμάρινη Αγία Τράπεζα. Από τότε παραμένει εκεί και κάθε χρόνο τελούνται πανηγυρικές εκδηλώσεις με αναπαράσταση της άφιξης του.
Το σκήνωμα του Αγίου
Όσον αφορά το σκήνωμα του Αγίου, στα επτακόσια περίπου χρόνια από την κοίμησή του (330) ως την μετακομιδή του, εκτιμάται ότι ένα μέρος αυτού είχε διαμοιραστεί για καθαγιασμό θυσιαστηρίων κατά τον εγκαινιασμό ναών της αυτοκρατορίας, αλλά και ως «πολύτιμον αντίδωρο» για αυτοκρατορικές χορηγίες. Το 1099 Βενετσιάνικα αυτή τη φορά πλοία, φθάνουν στα Μύρα και αφαιρούν από τον τάφο τα πιο μικρά οστά που είχαν παραμείνει και τα τοποθετούν στην ήδη υπάρχουσα εκκλησία του Σαν Νικολό, στο νησάκι Lido. Αυτό είναι και μια πιθανή ένδειξη πως η μετακομιδή των λειψάνων αποτέλεσε αγώνα δρόμου μεταξύ των Δυτικών. Κατά τον Αγ.Νικόδημο τον Αγιορίτη «τό ἱερόν Λείψανον τοῦ ἁγ. Νικολάου δέν εὑρίσκεται εἰς τήν πόλιν Μπάρι, καθώς πληροφορούμεθα παρά τῶν ἐκεῖσε ἀπελθόντων». Την πληροφορία αυτή φαίνεται ότι την έχει από τα χειρόγραφα του Β. Δ. Ζώτου–Μολοσσοῦ, όπου αναγράφεται ότι «ἐπειδή λειτουργοῦντος τοῦ Λατίνου δέν ἐθαυματουργοῦσε ὁἍγιος, ὁ Πάπας ἐπώλησε τήν μέν δεξιάν αὐτοῦ εἰς τόν Ἡγεμόνα τῆς Βλαχίας Γκίκαν, ἀντί 3.000 φλωρίων, τό δέ σῶμα αὐτοῦ εἰς τούς Ρώσους, ἀντί 10.000 φλωρίων»! Πράγματι στη Ρουμανία βρίσκεται η δεξιά παλάμη του Αγίου, ενώ στην Ρωσία παρά το ότι είναι ο πλέον διαδεδομένος Άγιος,(η ανακομιδή των λειψανων εορτάζεται στις 9 Μαίου) δεν υπάρχουν πληροφορίες για παρουσία σημαντικών λειψάνων του εκτός μικρών αποτμήματων.
