Σωτ. Τζούμα: Η αποτύπωση μιας Εκκλησίας που κινδυνεύει να συνηθίσει τη σιωπή της
Του Σωτήρη Μ. Τζούμα
Προβληματίστηκα πολύ αν θα έπρεπε να δημοσιεύσω το κείμενο αυτό το οποίο εγράφη αμέσως μετά την ομιλία του Οικουμενικού Πατριάρχη στο Ελληνικό Κοινοβούλιο. Όμως κρίνοντας τώρα τα γεγονότα με ψυχραιμία και από απόσταση θεωρώ ότι αν θέλω να είμαι συνεπής με τις αρχές και τις απόψεις μου, έχω υποχρέωση να το αναρτήσω. Και όσοι έχουν αντιρρήσεις ευχαρίστως να δημοσιεύσω τον αντίλογο τους αλλά να περιμένουν και τη δική μου νέα απάντηση!
Ο Πατριάρχης εμφανίστηκε στη Βουλή των Ελλήνων μέσα σε χειροκροτήματα, τιμές και λόγους περί διαλόγου, ειρήνης, περιβάλλοντος και ανθρωπισμού.
Το πολιτικό σύστημα έδειξε συγκινημένο. Τα μέσα ενημέρωσης μίλησαν για «ιστορική παρουσία». Όλα έμοιαζαν προσεκτικά φωτισμένα, πολιτισμένα, ασφαλή. Απλά απουσίαζε από τα κυβερνητικά έδρανα η Κυβέρνηση και αρκετοί βουλευτές από τις θέσεις τους – άλλοι από σκοπιμότητα και άλλοι από αδιαφορία!
Όμως η ιστορία της Ορθοδοξίας δεν γράφτηκε ποτέ σε ασφαλείς αίθουσες και με απουσίες αλλά με παρουσίες,συμμετοχές και θυσίες.
Γράφτηκε σε εξορίες, σε φυλακές,σε βασανιστήρια,σε καμένα μοναστήρια, σε αίμα μαρτύρων και σε στόματα που αρνήθηκαν να σωπάσουν όταν όλοι απαιτούσαν σιωπή.
Και γι’ αυτό πολλοί πιστοί δεν άκουσαν στην ομιλία έναν πατριαρχικό λόγο παραδοχής και ομολογίας.
Άκουσαν έναν λόγο διπλωματικό.
Έναν λόγο που απέφυγε επιμελώς κάθε πληγή της εποχής μας και να θίξει τα κακώς κείμενα.
▪️Δεν ακούστηκε σχεδόν τίποτε για τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε ισλαμικό τέμενος — ένα γεγονός που δεν αποτελεί απλώς πολιτιστική προσβολή αλλά βαθύ πνευματικό τραύμα για τον ορθόδοξο κόσμο.
Η Αγία Σοφία δεν είναι τουριστικό μνημείο.Είναι σύμβολο της ενανθρωπήσεως ενός ολόκληρου πολιτισμού.
Είναι η μνήμη της Ρωμιοσύνης.
Και όταν αυτή η μνήμη βεβηλώνεται, η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα.
Είναι μήνυμα.
▪️Δεν ακούστηκε τίποτε ουσιαστικό για τους χριστιανούς της Μέσης Ανατολής που διώκονται,δολοφονούνται εν ψυχρώ και εξαφανίζονται μέσα σε πολέμους, φανατισμό και γεωπολιτικά παιχνίδια.
▪️Ούτε για τη Σινά, ούτε για τους διωγμούς, ούτε για τη συστηματική αποχριστιανοποίηση ιστορικών κοιτίδων της πίστεως.
Αλλά ακόμη βαθύτερη ήταν η σιωπή γύρω από το ίδιο το ρήγμα της Ορθοδοξίας.
▪️Το ουκρανικό εκκλησιαστικό ζήτημα παρουσιάστηκε σαν μια «κανονική διευθέτηση».
Όμως οι συνέπειες υπήρξαν εκρηκτικές.
Η Ορθοδοξία βρέθηκε διαιρεμένη όσο ποτέ τις τελευταίες δεκαετίες.
Ορθόδοξες Εκκλησίες διχάστηκαν και διέκοψαν κοινωνία μεταξύ τους.
Πιστοί οδηγήθηκαν σε σύγχυση και ταραχή.
Η ευχαριστιακή ενότητα — η καρδιά της Ορθοδοξίας — τραυματίστηκε βαριά.
Και το πιο τραγικό;
Όλα αυτά συνέβησαν ενώ η Εκκλησία άρχισε να μιλά όλο και περισσότερο με όρους γεωπολιτικής.
Αυτό ακριβώς φοβάται ο απλός πιστός:ότι η Εκκλησία παύει να λειτουργεί ως Σώμα Χριστού και κινδυνεύει να μετατραπεί σε διεθνή θεσμό ισορροπιών, δημοσίων σχέσεων και στρατηγικών συμμαχιών.
▪️Η Ορθοδοξία όμως δεν σώθηκε ποτέ μέσω ισορροπιών.
▪️Ο Χριστός δεν σταυρώθηκε για να διδάξει «ουδέτερο διάλογο».
▪️Οι Απόστολοι δεν μαρτύρησαν για να προστατεύσουν διπλωματικές σχέσεις.
▪️Οι Πατέρες δεν εξορίστηκαν επειδή μιλούσαν γενικά για αγάπη και ειρήνη.
▪️Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής έχασε τη γλώσσα του επειδή δεν δέχθηκε να θυσιάσει την αλήθεια για χάρη της «ενότητας».
▪️Ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός έμεινε μόνος απέναντι σε αυτοκρατορίες και πατριαρχεία γιατί κατάλαβε ότι υπάρχουν στιγμές όπου η σιωπή γίνεται προδοσία.
▪️Οι Νεομάρτυρες δεν διατήρησαν την πίστη με διακηρύξεις περί ανεκτικότητας και με δημόσιες σχέσεις αλλά με αίμα.
Και όλα αυτά τα ξεχάσαμε!
Αυτή είναι η μεγάλη αγωνία σήμερα και όχι αν ο Πατριάρχης είναι μορφωμένος, διεθνώς αναγνωρισμένος ή επικοινωνιακά αποδεκτός.
Αλλά αν η φωνή της Εκκλησίας εξακολουθεί να έχει προφητικό χαρακτήρα.
Διότι ο προφήτης στην Αγία Γραφή δεν είναι αυτός που καθησυχάζει την εξουσία.
Είναι αυτός που την ελέγχει.
Δεν είναι αυτός που προσαρμόζεται στο πνεύμα της εποχής αλλά αυτός που καλεί σε μετάνοια όταν ο κόσμος παραδίδεται στην πνευματική νάρκωση.
Σήμερα όμως μεγάλο μέρος του εκκλησιαστικού λόγου μοιάζει να φοβάται τη λέξη «μετάνοια».
Αντικαθίσταται από αόριστες έννοιες περί συμπερίληψης, διαλόγου, βιωσιμότητας και πολιτισμικής συνύπαρξης.
Όλα χρήσιμα ίσως σε κοινωνικό επίπεδο — αλλά ανεπαρκή για να σώσουν άνθρωπο.
Γιατί η Εκκλησία δεν υπάρχει για να λειτουργεί ως ΜΚΟ πνευματικού χαρακτήρα.
Ούτε ως πολιτιστικό ίδρυμα με βυζαντινή αισθητική.
Υπάρχει για να οδηγεί τον άνθρωπο στη θέωση.
Στον Σταυρό.
Στη μετάνοια.
Στην Ανάσταση.
Και όταν αυτά απουσιάζουν από τον δημόσιο λόγο της, τότε όσο εντυπωσιακές κι αν είναι οι τελετές, κάτι βαθιά ουσιώδες χάνεται.
Ο λαός δεν περιμένει από έναν Πατριάρχη να είναι κοσμοπολίτης διανοούμενος.
Περιμένει να είναι φύλακας της πίστεως.
Να πονά όταν πληγώνεται η Ορθοδοξία.
Να υψώνει φωνή όταν βεβηλώνονται τα ιερά.
Να μιλά με παρρησία ακόμη κι όταν αυτό ενοχλεί κυβερνήσεις, ισχυρούς και διεθνή κέντρα.
Γιατί τελικά η Εκκλησία μεγαλούργησε μόνο όταν έπαψε να φοβάται το κόστος της αλήθειας.
Η Ιστορία δεν θυμάται όσους έγιναν αρεστοί στην εποχή τους.Θυμάται εκείνους που κράτησαν αναμμένη τη φλόγα όταν ο κόσμος βυθιζόταν στο σκοτάδι.
