ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ: O ναός της Αγίας Παρασκευής του Δράκου
ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΤΗΣ
O ναός της Αγίας Παρασκευής του Δράκου
Στις πλαγιές του όρους Γκελμπερίνα, 11χλμ. από τη Φιλιππιάδα βρίσκεται ο μεσοβυζαντινός ναός της Αγίας Παρασκευής του Δράκου.
Είναι κτισμένος στην άκρη επιβλητικού σπηλαίου, όπου σύμφωνα με την παράδοση η αγία σκότωσε το δράκο, δηλαδή τη δύναμη του κακού.
Στην παράδοση αυτή οφείλεται η επωνυμία "του Δράκου", με την οποία είναι σήμερα γνωστός ο ναός.
Το μνημείο χρονολογείται στο β΄ μισό του 11ου αι. και πιθανότατα αποτελούσε καθολικό μοναστηριού, για το οποίο δεν υπάρχουν πληροφορίες. Μοναδικοί μάρτυρες απομένουν τα ερείπια των κελιών που διατηρούνται στη νότια και ανατολική του πλευρά.
Αρχιτεκτονική
Ο ναός είναι κτισμένος στον τύπο του ελεύθερου σταυρού, στην κορυφή του οποίου εξέχει κυλινδρικός τρούλος. Πρόκειται για ένα αρχιτεκτονικό τύπο που είναι γνωστός και από άλλα δύο μεσοβυζαντινά μνημεία της Άρτας, όπως ο ναός του Αγίου Βασιλείου κοντά στο παλαιό Γεφύρι και η Παναγία της Κορωνησίας.
Ανατολικά εξέχει η ημικυλινδρική αψίδα του ιερού, ενώ δυτικά υπάρχει τετράγωνος νάρθηκας. Εξωτερικά ο ναός είναι στο μεγαλύτερο μέρος του ασβεστοχρισμένος. Ο διάκοσμος της τοιχοποιίας του είναι λιτός. Μια πλίνθινη οδοντωτή ταινία περιτρέχει το τύμπανο του τρούλου και τα τοιχισμένα σήμερα μονόλοβα παράθυρα που ανοίγονταν σ΄αυτόν. Μια παρόμοια ταινία, σήμερα αποσπασματικά σωζόμενη σε σημεία της τοιχοποιίας του ναού, φαίνεται ότι περιέβαλλε ολόκληρο το μνημείο εκτός της ανατολικής πλευράς.
Πέντε είσοδοι οδηγούσαν στο εσωτερικό του, τρείς στο νάρθηκα και από μία στη βόρεια και τη νότια πλευρά του κυρίως ναού. Οι περισσότερες είναι σήμερα τοιχισμένες. Το εσωτερικό είναι επιχρισμένο και δεν φαίνεται να είχε τοιχογραφίες.
Στο πάχος των τοίχων της εγκάρσιας κεραίας του σταυρού που σχηματίζουν οι στέγες του μνημείου, ανοίγονται τέσσερις κόγχες, από δύο στην ανατολική και δυτικά πλευρά.
Χαρακτηριστικό του ναού είναι οι άτεχνες νευρώσεις που μιμούνται σταυροθόλιο και διασταυρώνονται στην κορυφή του φουρνικού που στεγάζει το νάρθηκα.
Όπως έχουμε ήδη αναφέρει ο ναός της Αγίας Παρασκευής είναι κτισμένος στην είσοδο της σπηλιάς, που είναι γνωστή ως Δρακότρυπα και η οποία χρησιμοποιείται και σήμερα ως χώρος λατρείας. Σ΄ αυτή συρρέει πλήθος προσκυνητών κατά την εορτή της Αγίας Παρασκευής.
Πηγή: Τα Βυζαντινά Μνημεία της Ηπείρου, Έκδοση 8ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Ιωάννινα 2012.
Ο ναός της Αγίας Παρασκευής (φωτ. αρχείου).
Άποψη του ναού απο νοτιοανατολικά.
Ο τρούλος του ναού (φωτ. αρχείου).