O Ναός του Αγίου Λουκά του Ευαγγελιστού στην Άρτα
Μετά το τέλος της Δυναστείας των Κομνηνών Δουκάδων Αγγέλων, στο Δεσποτάτο της Ηπείρου σημειώνεται μία σημαντική πτώση της ναοδομικής δραστηριότητας με αποτέλεσμα κατά το 14ο και το πρώτο μισό του 15ου αιώνα, να κατασκευαστούν ελάχιστα θρησκευτικά μνημεία και ένα από αυτά ήταν ο μικρός ναός του Αγίου Λουκά, ο οποίος χρονολογείται στα τέλη του 14ου - αρχές 15ου αιώνα, υστεροβυζαντινής περιόδου.
Σύμφωνα με στοιχεία από το Οθωμανικό Αρχείο Κωνσταντινουπόλεως, το 1564 η Άρτα αριθμούσε 44 ενορίες ενώ το 1579 η πόλη αριθμούσε 40 ενορίες, οι οποίες έφεραν τα ονόματα των ναών. Ο ναός του Αγίου Λουκά αποτελούσε το κέντρο της ομώνυμης ενορίας και αριθμούσε 12 χριστιανικές εστίες.
Ο μητροπολίτης Άρτας Σεραφείμ Ξενόπουλος στο «Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης & Πρεβέζης» (εκδ.1884) μας πληροφορεί ότι στα ο ναΐσκος του Αγίου Λουκά μαζί με το ναό της Μεταμορφώσεως και του Αγίου Ανδρέα, ήταν ένα από τα παρεκκλήσια του ναού της Αγίας Θεοδώρας και βρισκόταν στη θέση Λούκενας ή Καραπάνου.
Ο ναΐσκος είναι μονόχωρος δρομικός και σήμερα σώζονται μόνο οι τρίπλευρες αψίδες των Ιερών Βημάτων και τα περιγράμματα των κτισμάτων στα θεμέλια. Η τοιχοποιία ακολουθεί το πλινθοπερίβλητο σύστημα. Βρίσκεται στην οδό Bασιλέως Πύρρου και Φιλίππου Mανωλάκη σε μικρή απόσταση από το ναό της Αγίας Θεοδώρας, πολιούχου της Άρτας και του βυζαντινού ναού του Αγίου Βασιλείου. Το 1977 με υπουργική απόφαση ο ναός ανακηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο.
Απαλλοτριώθηκε μετά πολυετή αγώνα της Εφορείας το οικόπεδο, όπου βρίσκονται τα ερείπια του ναΐσκου του Αγίου Λουκά, σε μικρή απόσταση νότια του ναού του Αγίου Βασιλείου. Κατεδαφίστηκε η νεότερη ισόγεια οι κία, που ήταν χτισμένη σ’ επαφή με το μνημείο, έγινε καθαρισμός του χώρου, απομακρύνθηκαν οι επιχώσεις και το οικόπεδο περιφράχτηκε, σύμφωνα με τις οδηγίες του Αρταίου μηχανικού Τάκη Κεφάλα. Κατά την αποχωμάτωση του Ιερού Βήματος βρέθηκε, σε απόσταση 0,20 μ. δυτικά του βόρειου άκρου της αψίδας και σε βάθος 0,40 μ., όστρακο που έφερε τη χρονολογία 1771.
