top line
logo

Βασιλόπιτες μέχρι το Μάρτιο!

Ένα από τα έθιμα του λαού μας με την έναρξη του νέου έτους είναι η παρασκευή και κοπή της βασιλόπιτας προς τιμή του εορταζόμενου Αγίου Βασιλείου.

Η ιστορία της βασιλόπιτας ξεκινά πριν από εκατοντάδες χρόνια, στη Μικρά Ασία και πιο συγκεκριμένα στην πόλη Καισαρεία της Καππαδοκίας. Την εποχή που ο Μέγας Βασίλειος, ήταν Επίσκοπος της Καισαρείας και ζούσε αρμονικά με τους συνανθρώπους του, με αγάπη, κατανόηση και αλληλοβοήθεια.   Κάποια μέρα όμως, ένας αχόρταγος στρατηγός – τύραννος της περιοχής, ο Ιουλιανός ο Παραβάτης, ζήτησε να του δοθούν όλοι οι θησαυροί της πόλης της Καισαρείας, αλλιώς θα την πολιορκούσε για να την κατακτήσει και να τη λεηλατήσει.  Ο Μέγας Βασίλειος ολόκληρη τη νύχτα προσευχόταν να σώσει ο Θεός την πόλη. Ξημέρωσε η νέα μέρα και ο στρατηγός αποφασισμένος με το στρατό του περικύκλωσε αμέσως την Καισαρεία. Μπήκε με την ακολουθία του και ζήτησε να δει τον Επίσκοπο, ο οποίος βρισκόταν στο ναό και προσευχόταν. Με θράσος και θυμό ο αδίστακτος στρατηγός απαίτησε το χρυσάφι της πόλης καθώς και ότι άλλο πολύτιμο υπήρχε στην πόλη.  Ο Μέγας Βασίλειος απάντησε ότι οι άνθρωποι της πόλης του δεν είχαν να δώσουν τίποτε αξιόλογο πέρα από πείνα και φτώχεια. Ο στρατηγός με το που άκουσε αυτά τα λόγια θύμωσε ακόμα περισσότερο και άρχισε να απειλεί τον Μέγα Βασίλειο ότι θα τον εξορίσει πολύ μακριά από την πατρίδα του ή κι ακόμη να τον θανατώσει.   Οι χριστιανοί της Καισαρείας αγαπούσαν πολύ τον Ιεράρχη τους και θέλησαν να τον βοηθήσουν. Μάζεψαν λοιπόν από τα σπίτια τους ότι χρυσαφικά είχαν και του τα πρόσφεραν, ώστε δίνοντάς τα στο σκληρό στρατηγό να σωθούν. Στο μεταξύ ο ανυπόμονος στρατηγός διέταξε αμέσως το στρατό του να επιτεθεί στο φτωχό λαό της πόλης.   Ο Μέγας Βασίλειος, που ήθελε να προστατέψει την πόλη του προσευχήθηκε και μετά παρουσίασε στο στρατηγό ότι χρυσαφικά είχε μαζέψει μέσα σε ένα σεντούκι. Τη στιγμή όμως που ο στρατηγός πήγε να ανοίξει το σεντούκι και να αρπάξει τους θησαυρούς, με το που ακούμπησε τα χέρια του πάνω στα χρυσαφικά έγινε το θαύμα!  ‘Όλοι οι συγκεντρωμένοι είδαν μια λάμψη και αμέσως μετά έναν λαμπρό καβαλάρη να ορμάει με το στρατό του επάνω στον σκληρό στρατηγό και τους δικούς του. Σε ελάχιστο χρόνο ο κακός στρατηγός και οι δικοί του αφανίστηκαν. Ο λαμπρός καβαλάρης ήταν ο Άγιος Μερκούριος και στρατιώτες του οι άγγελοι.  

Έτσι σώθηκε η πόλη της Καισαρείας. Τότε όμως ο Μέγας Βασίλειος, βρέθηκε σε δύσκολη θέση! Θα έπρεπε να επιστρέψει τα χρυσαφικά στους κατοίκους της πόλης και η μοιρασιά να είναι δίκαιη, δηλαδή να πάρει ο καθένας ό,τι ήταν δικό του, εκ των πραγμάτων αδύνατο. Προσευχήθηκε λοιπόν ο Μέγας Βασίλειος και ο Θεός τον φώτισε τι να κάνει. Κάλεσε τους διακόνους και τους βοηθούς του και τους είπε να ζυμώσουν ψωμάκια, όπου μέσα στο καθένα ψωμάκι θα έβαζαν και λίγα χρυσαφικά.

Όταν αυτά ετοιμάστηκαν, τα μοίρασε σαν ευλογία στους κατοίκους της πόλης. Στην αρχή όλοι παραξενεύτηκαν, μα η έκπληξή τους ήταν ακόμη μεγαλύτερη όταν κάθε οικογένειαέβρισκε μέσα στο ψωμάκι τα χρυσαφικά της. Ήταν λοιπόν ένα ξεχωριστό ψωμάκι, η βασιλόπιτα. Έφερνε στους ανθρώπους χαρά κι ευλογία μαζί. Από τότε φτιάχνουμε κι εμείς τη βασιλόπιτα με το φλουρί μέσα, την πρώτη μέρα του χρόνου, τη μέρα του Αγίου Βασιλείου. Την ευλογούμε σταυροειδώς ψάλλοντας το απολυτίκιο του Αγίου και στη συνέχεια κόβουμε τα κομμάτια αφιερώνοντας τα πρώτα τρία στο Χριστό, στην Παναγία και τον Άγιο Βασίλειο. Στη συνέχεια κόβονται και μοιράζονται τα κομμάτια κατά ηλικιακή ιεραρχία (από τον μεγαλύτερο στον μικρότερο).

Δυστυχώς, όπως γίνεται συνήθως με όλα τα έθιμα και τις παραδόσεις του τόπου μας, η όμορφη αυτή τελετουργική συνήθεια έχει εκπέσει και χάσει την ιερότητά της. Η κοπή της«βασιλόπιτας» διαρκεί μέχρι το μήνα Μάρτιο (τελευταία επεκτείνεται συνεχώς) και μάλιστα μέσα στην περίοδο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Το χειρότερο, συνδυάζεται  με χοροεσπερίδες που γίνονται κυρίως Παρασκευές και Σάββατα, όταν ο χριστιανός θα πρέπει να προετοιμάζεται ψυχικά και σωματικά για την Κυριακάτικη Θεία Λειτουργία. Και αυτά γίνονται κυρίως από πολιτιστικούς Συλλόγους (τυγχάνουν φύλακες των παραδόσεων), με την ανοχή της Εκκλησίας που πολλές φορές παραβρίσκεται και ευλογεί την «βασιλόπιτα», προς αποφυγή δυσμενών σχολίων και καταστάσεων και με την ψευδαίσθηση ότι μεταβιβάζει τις ευθύνες στο ανεύθυνο και ακατήχητο πλήρωμα. «Τί πρός ἡμᾶς; σύ ὄψει»!


banner


| |

Ακολουθήστε μας στα social media